Mała architektura w skamieniałym drewnie
Dodane przez paleostone dnia Październik 11 2012 13:26:50
Zapraszam do zapoznania się z artykułem o szeroko pojętej architekturze wykorzystującej fragmenty skamieniałego drewna jako materiał budowlany ...
Rozszerzona zawartość newsa
Mała architektura w skamieniałym drewnie
J.KORNAGA

Są miejsca na ziemi, gdzie skamieniałe drewno występuje w stosunkowo dużych ilościach. Często na takich terenach, można spotkać elementy architektury bądź nawet całe obiekty, które są zbudowane, a częściej wyścielone fragmentami skamieniałego drewna.

Chyba najbardziej znane są budowle powstałe w Stanach Zjednoczonych, chodź to jest głównie spowodowane łatwym dostępem do Internetu i zaprezentowaniem podobnych rzeczy poprzez publikację zdjęć w sieci. Popularne są niewielkie budynki, komórki, sklepy czy nawet stacja benzynowa znajdująca się na terenie rozsławionego już miejsca, jakim jest Petrified Forest.

W Polsce jest to bardzo rzadkim zjawiskiem, ale także i u nas można się spotkać z podobnymi rzeczami. Lubelszczyzna, która jest chyba najbardziej znana z występowania skamieniałego drewna na terenie kraju, kryje w sobie kilka podobnych obiektów. Są to głównie budowle sakralne. Znany jest chociażby piękny grób z pomnikiem czy nawet niewielka kapliczka, które praktycznie zostały całe zbudowane z tego właśnie materiału. I chodź część ludzi może powiedzieć, że jest to czysta profanacja i wręcz niedozwolona praktyka na skamieniałościach, to jednak lepiej jest gdy podobne rzeczy jakoś nam służą i w końcu jednak cieszą nasze oczy. Profanacją będzie, jeśli znajdzie się ktoś bardzo nierozsądny, kto zdecyduje się na zdemolowanie czy zniszczenie tych obiektów.

W innych częściach kraju zdarzają się sporadyczne przypadki wykorzystania pojedynczych kawałków takiego drewna do ciekawych kompozycji ogrodowych. I to właśnie architektura ogrodowa jest u nas najbardziej rozpowszechniona, a drewno tego typu, zwłaszcza te większe kawałki często są eksponowane na wolnym powietrzu. Z podobnymi rzeczami możemy spotkać się między innymi we Wrocławskim Ogrodzie Botanicznym, w Muzeum Mineralogicznym w Szklarskiej Porębie czy nawet w kilku innych muzeach w Kwaczale i jej okolicach.

Warto też napomnieć o wykorzystaniu kawałków skamieniałego drewna w kompozycjach akwariowych. Drewno w formie skrzemieniałej jest bardzo wdzięcznym i pożądanym materiałem przez akwarystów, do budowy bardzo ciekawych aranżacji, które czasami można wręcz nazwać cudami małej architektury.

W obecnych czasach, przy współczesnych możliwościach technologicznych najlepszym materiałem jest ten który pochodzi z bardzo dużych, najczęściej całych skamieniałych drzew. Spotykamy je w kilku miejscach na ziemi, głównie w Indiach, na Madagaskarze czy w USA. Stąd też najczęściej pochodzą duże nawet kilku metrowe płyty, także klejone z mniejszych kawałków, które są dostępne do zakupu w Internecie. Osobiście jednak nie znam przypadku, wykorzystania takich elementów, chodź są one bardzo piękne i wręcz bajecznie kolorowe. Skoro jednak coś takiego się robi, to musi być w końcu na to zbyt. Częściej można spotkać elementy ogrodowe, takie jak stoły, blaty czy też klocki do siedzenia. Bardziej wyrafinowanymi rzeczami są umywalki, rzeźby i inne drobniejsze elementy, które już raczej podchodzą pod rzeczy do użytku codziennego.

Od jakiegoś czasu na rynku budowlanym zaczęły się pojawiać podróbki skamieniałego drewna, które to raczej tylko trochę przypominają znane nam drewno kopalne. Są to różnego rodzaju płytki chodnikowo - ogrodowe, stopnie i inne podobne rzeczy, które mają tylko powierzchniowe podobieństwo i są wykonane z betonów, gipsów i tynków.

Niedawno na stronach Araukaryt.pl pojawił się krótki komentarz do bardzo pięknej kompozycji ogrodowej z wykorzystaniem, właśnie skamieniałego drewna i innych kamieni, drewna współczesnego oraz niewielkich rzeźb aniołów, znajdującej się na terenie Opolszczyzny.

Jednak nie zawsze drewno wykorzystuje się do pokazywania go innym. Niedawno spotkałem się z czystą nietolerancją w stosunku do tego zjawiska. Jeden z opolskich posiadaczy dużej ilości skamieniałego drewna, zdecydował się przeznaczyć je jako dodatek do wylewki betonowej pod fundamenty jakiejś budowy. Osoba ta doskonale wiedziała z czym ma do czynienia i nawet nie poskutkowały żadne prośby, aby jednak tego nie niszczyć. Tego typu zachowanie jest karygodne i niedopuszczalne.

Wszystkie tego typu aranżacje były z góry zaplanowane, a wykorzystanie drewna kopalnego jako materiału budowlanego do takich rozwiązań było celowe i zamierzone.

Zdarzają się również przypadki wykorzystania drewna, które w końcu jest skamieniałością, bez jakiejkolwiek wiedzy o nim. W różnych częściach kraju powstają od czasu do czasu niewielkie kapliczki, budowane z różnych przyczyn i pobudek. Często możemy je spotkać osamotnione w polach czy nawet przy jakichś mało uczęszczanych dróżkach czy trasach. Warto przy takich obiektach się czasami zatrzymać i dokładniej przyjrzeć się z czego są one zbudowane. Jeśli wiadomo, że na tych terenach były odnotowane przypadki wystąpień skamieniałego drewna, to istnieje prawdopodobieństwo, że jeden lub więcej takich kawałków, mogła być wykorzystana do budowy ów kapliczek.

Na zdjęciu pierwszym widzimy przykład niewielkiego kawałka skrzemieniałego drewna, wykorzystany do budowy takiej właśnie kapliczki.

Kamień ten znalazł się najprawdopodobniej w jednym z wielu stosów kamieni jakie można spotkać na niektórych polach uprawnych. Powstają one dzięki rolnikom, którzy oczyszczając swoje pola ze zbędnego i niszczącego maszyny rolnicze kamienia, składują je najczęściej w jednym miejscu. Kiedy stos taki urasta pod wpływem kilku sezonowych prac na polach, zazwyczaj jest on przenoszony i wykorzystywany do innych celów, między innymi do budowy murów, podsypek pod budowy czy drogi czy nawet właśnie do stawiania niewielkich budowli sakralnych.

Czasami kamień taki jest selekcjonowany, poprzez wydzielenie kilku różnych typów skał, oczywiście w przypadku różnorodnych narzutniaków. W przypadku ze zdjęcia też to miało miejsce. Na tych terenach najczęściej spotykanym kamieniem narzutowym są wapienie ale zdarzają się w nich i różne inne ciekawe przypadki skał. Nierzadko stając się nie lada ciekawostką geologiczno-mineralogiczną. W ten sposób zebrane kamienie, posłużyły do budowy kapliczki powstałej z różnego rodzaju skał, są tu między innymi kwarce, porfiry, skalenie i granity oraz widoczny kawałek skrzemieniałego drzewa. Budowniczy kapliczki nie mieli pojęcia z czego stawiają obiekt sakralny.

Kapliczka ta znajduje się miejscowości Ujazd, położonej przy pograniczu województw opolskiego i śląskiego. Fragment ten został udokumentowany po raz pierwszy w Przewodniku Geologicznym Śląska Opolskiego, autorstwa Roberta Niedźwiedzkiego, wydanym w 2012 roku. Można tam również zasięgnąć więcej informacji na temat rodzajów skał, wykorzystanych przy budowie kapliczki.

Druga i trzecia fotografia przedstawia kawałki skamieniałego drewna będące częścią ekspozycji ogrodowej.

Innymi ciekawymi przypadkami są fragmenty wykorzystane w starych kamiennych budynkach czy obmurowaniach znajdujących się na terenach Opolszczyzny. Tutaj raczej nie patrzono czym się buduje i liczył się każdy znaleziony i przytaszczony kamień. Jak wcześniej wspomniano jest tu dosyć dużo wapienia, wieku triasowego, i to właśnie on jest najczęstszym materiałem wykorzystywanym do budowy wspomnianych obiektów, ale zdarzają się i inne, przytaszczone na te tereny w zamierzchłych czasach, przez lądolód.

W XVIII wiecznym murze otaczającym ówczesne tereny zamkowe w Strzelcach Opolskich znajdowały się dwa przypadki skamieniałego drewna. Niestety obmurowania te od lat były dewastowane czy nawet celowo rozbierane i obecnie już ich nie ma. Największy fragment miał prawie 30 cm długości, więc był kawałkiem dużym, jak na te tereny. Tutaj także doszło do podobnej sytuacji. Elementy te wykorzystano nie wiedząc dokładnie, że są one właśnie skamieniałym drewnem, a drewno to przeżyło wiekowy mur i przeżyje na pewno kolejne setki, tysiące czy nawet miliony lat.

Tak więc zachęcam wszystkich podróżników czy poszukiwaczy skamielin czy minerałów, do zaglądania nie tylko w znane wszystkim miejsca, ale również do zwiedzania i poznania obiektów nietypowych, do których nie raz byśmy nawet w ogóle nie zajrzeli. Jak widać nawet i one mogą mieć w sobie ukryte niespodzianki, właśnie takie jak skamieniałe drewno.

Zdjęcia J.Kornaga

(2012.10.11)